W dniu 28 kwietnia 2013 (niedziela) w gliwickiej katedrze św. Piotra i Pawła o godz. 14.00 zostanie odprawiona Msza Św. w 1150 rocznicę misji św. Cyryla i Metodego o trwanie w wierze ludu śląskiego. Koncelebrowanej mszy będzie przewodniczył ks. Robert Chudoba.

Po mszy (godz. 15.00) w Gliwickim Centrum Edukacyjnym Jana Pawła II ks. prof. Kazimierz Dola wygłosi referat związany z tą rocznicą.

Zapraszamy do jak najszerszego udziału w uroczystościach.

Patronat na uroczystaściami objęła Rada Górnośląska.

Za organizację dziękujemy Ingemarowi Klosowi z Żernicy.

22 marca powołano koło SONŚ w powiecie bieruńsko-lędzińskim. W zebraniu wzięło udział 15 spośród 31 osób, które wypełniły deklarację członkowską stowarzyszenia. Zebrani jednogłośnie na przewodniczącego wybrali  Dariusza Dyrdę, dotychczasowego koordynatora powiatowego. Podkreślił on, że decydując się na szefowanie powiatowemu SONŚ-owi rezygnuje z ubiegania się o funkcję powiatowego przewodniczącego RAŚ, bo funkcji w tych organizacjach nie powinno się łączyć. W przeciwnym razie ludzie wciąż będą postrzegali, że to jedno i to samo. – Nie rezygnuję z aktywności w RAŚ, ale w mieniu władz powiatowych SONŚ powinien występować kto inny, niż władz powiatowych RAŚ – wyjaśnił.

Zarząd uzupełniają Edward Urbańczyk (radny w Lędzinach) oraz Alicja Renz. Koło zdecydowało, że na chwilę obecną jego dwa najpilniejsze zadania, to naciskanie na rady gmin i radę powiatu w celu zajęcia się rezolucją popierającą śląsko godka oraz nakłanianie starosty, aby na mostach granicznych z Małopolską – na Wiśle w Bieruniu (granica z Oświęcimiem) i Przemszy w Chełmie (granica z Chełmkiem) – postawić tablice Wiŷrchni Ślůnsk (ewentualnie Gůrny Ślůnsk).

Zebranie członków stowarzyszenia poprzedził wieczór autorski Dariusza Jerczyńskiego, którego „Historia Narodu Śląskiego” właśnie tego dnia pojawiła się w kilku księgarniach. O śląskich książkach opowiadał on oraz Dariusz Dyrda, nowy przewodniczący koła a zarazem autor „Rýchtig Gryfnej Godki”. Obie książki można było kupić po okazyjnej cenie.

– Obaj z Darkiem Jerczyńskim chętnie skorzystamy z zaproszeń innych kół SONŚ na wspólny wieczór autorski – mówi Dariusz Dyrda.

oprac. SBL

W dniu 13 marca opolską część Górnego Śląska odwiedził prof. Zbigniew Kadłubek, prezentując „Listy z Rzymu” – książkę otwierającą CANON SILESIAE – Ślōnskŏ Bibliŏtyka.

Spotkania autorskie w Opolu-Grudzicach i Tarnowie Opolskim posłużyły do zadumy nad istotą śląskości, człowieczeństwa i relacji z otaczającym światem. Według profesora istotą śląskości nie jest licytacja na ilość pokoleń śląskiego pochodzenia, zanurzenie w śląskiej kulturze czy etniczności, lecz śląskość to wyzwanie etyczne: „Każdy sam przed sobą musi na to pytanie odpowiedzieć, nawet gdyby jego rodzina mieszkała tutaj od tysiąca pokoleń, czy ja chcę być Ślązakiem, czy to jest ta tożsamość w której jestem w zgodzie ze samym sobą”.

Wiele pytań krążyło także wg stanu języka śląskiego. Pojawiały się przykłady używania języków regionalnych w Bawarii, Fryzji czy Neapolu. Wg prof. Kadłubka globalizujący się świat najłatwiej zrozumieć tym, którzy używają dialektów. Natomiast śląskiego nie należy zbytnio archaizować, bo język jest tylko wtedy żywy, gdy ludzie go używają, gdy służy komunikowaniu. Nie należy także literatury śląskiej ograniczać  tylko do tej pisanej po śląsku, bo śląskimi językami są też łacina, polski, niemiecki, czeski czy jidisz. Literaturę śląską łączy pewien rodzaj rozumienia świata i oglądu ludzi mieszkających na przestrzeni dziejów w tym regionie.

Spotkania moderował Jerzy Ciurlok.

W najbliższą środę, 13 marca, zapraszamy Państwa na kolejne spotkania autorskie promujące pierwsze wydanie z cyklu CANON SILESIAE – Ślōnskŏ Bibliotyka: „Listy z Rzymu” Zbigniewa Kadłubka, napisanym po ślōnsku traktacie filozoficznym o przemijaniu Śląska.

Z. Kadłubek jest kierownikiem Katedry Literatury Porównawczej na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Śląskiego oraz m.in. członkiem PAN i Verein für Geschichte Schlesiens. Autor szkiców o dawnej i współczesnej kulturze Śląska, literaturze średniowiecznej oraz ekspresjonizmie niemieckim.

Spotkania poprowadzi Jerzy Ciurlok, znany felietonista i prezenter radiowy, satyryk (Ecik z Kabaretu Masztalskich), humorysta i poeta. Znawca literatury i historii Śląska.

W tym dniu odbędą się dwa spotkania autorskie:

o godz. 17.00 w filii Miejskiej Bibliotece Publicznej w Opolu-Grudzicach (Opole-Grudzice, ul. Młodej Polski 4, budynek OSP). Spotkanie współorganizuje Rada Dzielnicy Grudzice. Za pomoc w organizacji szczególnie dziękujemy p. Barbarze Orel.

o godz. 19.00 w Bibliotece w Tarnowie Opolskim (Budynek Domu Kultury w Tarnowie Opolskim na Osiedlu Zakładowym, wejście do biblioteki od tyłu budynku). Za pomoc w organizacji spotkania dziękujemy p. Krzysztofowi Wysdakowi.

Wstęp na obydwa spotkania bezpłatny. Podczas spotkań będzie można nabyć zarówno książki Zbigniewa Kadłubka jaki i Jerzego Ciurloka.

Serdecznie zapraszamy!

Zapraszamy na spotkanie wyborcze władz koła SONŚ w Świętochłowicach. Spotkanie odbędzie się 18 marca (poniedziałek) o godzinie 18.00 w Świętochłowicach na ul. Kubiny 16a (siedziba koła RAŚ Świętochłowice).

Zainteresowanych przystąpieniem do SONŚ prosimy o kontakt mailowy: slonzoki@gmail.com lub bezpośrednio z koordynatorem SONŚ w Świętochłowicach, Krzysztofem Sprusem.

Od naszego członka z Mikołowa, Michała Baranioka, otrzymaliśmy propozycję tłumaczenia statutu naszej organizacji na śląski. Domyślamy się, że jak większość tekstów pisanych po śląsku, tak i ten wzbudzi sporą dyskusję. Tutaj link do propozycji Michała: http://www.slonzoki.org/files/StatutMB.pdf

Autor tłumaczenia jest też tego świadom, dlatego czeka na wszelkie sugestie pod mailem: bajstlyrz@szkryfka.eu

Jako pomoc podaje też swój autorski projekt dykcjōnorza: www.dykcjunorz.eu

Zapraszamy do dyskusji.

(SI) Skuli Światowego Dnia Rodnyj Mŏwy (21 lutego) Stŏwarzyszyniy Ôsobōw Narodowości Ślōnskij ôbdaruje bibliotyki we Ôpolu a Katowicach poranoście „Listów z Rzymu” prof. Kadłubka. Ksiōnska ta ôtwiyro seria „CANON SILESIAE – Ślōnskŏ bibliotyka”. Je to ôzprawa filozoficznŏ naszkryflanŏ po ślōnsku. Mōmy nadziejã, że ksiōnski te pomogōm lepiyj poznać ślōnsko duszã. „Listy z Rzymu” to tes nŏlepszy bajszpil, że po ślōnsku idzie pisać ô filozofii, przajaniu i tematach ważkich.

Światowy Dziyń Rodnyj Mŏwy, je to świynto, co trefi kŏżdy rok 21 lutego. Zostało ōne ôbrane ôd UNESCO 17 listopada 1999 i mŏ przipōminać nōm, co sie zdarziło w Bangladeszu, kaj w 1952 roku zabiyli piynć sztudyntōw na demōnstracyji, co dōmŏgali sie uznaniŏ jynzyka byngalskigo za jynzyk urzyndowy. Podle UNESCO praje połowa z 6000 jynzykōw świata może sie stracić za 2-3 pokolynia. Ôd 1950 przestało być używane 250 jynzykōw. Światowy Dziyń Rodnyj Mŏwy je po to, co by pōmōc chrōnić ta roztomajntość jynzykowõ, tã erbowiznã kulturowõ.

(PL) Z okazji Światowego Dnia Języka Ojczystego (21 lutego) Stowarzyszenie Osób Narodowości Śląskiej przekaże bibliotekom w Opolu i Katowicach kilkanaście egzemplarzy „Listów z Rzymu” prof. Kadłubka. Książka ta otwiera serię „CANON SILESIAE – Ślōnskŏ bibliotyka”. Jest to traktat filozoficzny napisany po śląsku. Mamy nadzieję, że ksiązki te pomogą łatwiej zrozumieć śląską duszę. „Listy z Rzymu” to także najlepszy przykład, że po Śląsku można pisać o filozofii, miłości i tematach ważnych.

Światowy Dzień Języka Ojczystego to coroczne święto obchodzone 21 lutego. Zostało ustanowione przez UNESCO 17 listopada 1999. Jego data upamiętnia wydarzenia w Bangladeszu, gdzie w 1952 roku zginęło pięciu studentów podczas demonstracji w której domagano się nadania językowi bengalskiemu statusu języka urzędowego. Według UNESCO, niemal połowa z 6000 języków świata jest zagrożona zanikiem w ciągu 2-3 pokoleń. Od 1950 r. zanikło 250 języków. Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego ma w założeniu dopomóc w ochronie różnorodności językowej jako dziedzictwa kulturowego.

Przy okazji zapraszamy biblioteki zainteresowane zakupem „Listów z Rzymu” do udziału w promocji – z okazji Światowego Dnia Języka Ojczystego każda Biblioteka, która zgłosi się do końca lutego mailem do naszego stowarzyszenia: slonzoki@gmail.com będzie mogło nabyć „Listy z Rzymu” po cenie 11 złotych + 5 złotych koszt wysyłki. Standardowa cena „Listów” to 19,90 złotych + koszty wysyłki.

opac. PD. Luty 2013

9.02. odbył się w Katowicach Ligocie „Ślōnski sznelcug”, impreza, w ramach której przeprowadziliśmy promocję książki „Listy z Rzymu” i spotkanie z jej autorem, prof. Z. Kadłubkiem. Można było także posłuchać muzyki dwóch ambientowych projektów: Dead Factory oraz ARRM. Wszystkiemu oprawę nadawały fotografie Macieja Mutwila oraz nastrojowe wnętrze Przestrzeni Twórczej Stacja Ligota, gdzie miało miejsce nasze wydarzenie.

Zapraszamy na blog Tuudi.net, gdzie znajduje się obszerna relacja oraz nagranie rozmowy z prof. Kadłubkiem. Spotkanie zrelacjonował także serwis bezwyjatku.pl, a wspomniał o nim Dziennik Zachodni.

Wysoka frekwencja gości (w imprezie uczestniczyło blisko 40 osób) i ciepłe komentarze skłaniają ku myślom o przekształceniu jednorazowego wydarzenia w serię spotkań.

Dziękujemy wszystkim uczestnikom oraz tym, którzy włączyli się w przygotowanie wydarzenia: prof. Z. Kadłubkowi, Maciejowi Mutwilowi, ARRM oraz, za udostępnienie zdjęć, Tomkowi Szklarskiemu z odkryjslaskie.org. Z ramienia SONŚ „Ślōnski sznelcug” przygotował i poprowadził Rafał Szyma.

29 stycznia 2013 r. Główny Urząd Statystyczny opublikował kolejne przybliżenie oszacowania liczby Ślązaków. Załączona mapka gmin, w których łączny udział osób deklarujących w pierwszym lub drugim pytaniu inną niż polska przynależność narodowo-etniczną wynosił co najmniej 10% jest miłym uzupełnieniem suchych zestawień statystycznych.

Zielony obszar prawie dokładnie pokrywa się z granicami Górnego Śląska, w przybliżeniu obciętego na południu przez linię starej granicy Prusko-Austriackiej. Białe plamy w górnośląskiej części województwa opolskiego to miasta, w których po II W.Ś. nastąpiła prawie całkowita wymiana ludności (Prudnik, Opole, Kędzierzyn-Koźle, Kluczbork).

Intrygujący może być wzrost liczby Ślązaków w kolejnych publikacjach GUS, opierających się przecież na tych samych danych spisowych. Marzec 2012 – 809 tysięcy, w lipcu 2012 – już 817 tysięcy. Teraz,w styczniu 2013 dowiadujemy się, że jest nas już 847 tysięcy. Skąd ten wzrost? Ilu nas naprawdę jest? Myślę, że statystyków GUS te drugie pytanie intryguje równie mocno, jak nas. W końcu są statystykami, mało precyzyjne wyniki muszą ich irytować.

Praprzyczyną słabego, mało dokładnego policzenia mniejszości śląskiej jest postpeerelowskie oszustwo o jednolitności narodowej Polski. Śląska bomba wybuchła w czasie spisu 2011, najbardziej zaskakując chyba właśnie pracowników GUS. Metoda spisu, krytykowana przez jednych, chwalona przez innych, opierała się m. in. na niewielkiej liczebności mniejszości etnicznych Polski. Tam, gdzie się ich spodziewano (86 gmin w całej Polsce) badania były dokładniejsze. Dodatkowo dokładniej niż duże miasta, przebadano mniejsze gminy. Nie uwzględniono jednak nas, Ślązaków. Do tej pory okazało się, że tylko na Górnym Śląsku jest 112 gmin, w których co najmniej 10% mieszkańców zadeklarowało inną, niż polska narodowość, zatem powinny być – a w większości nie były –  dokładniej przebadane. To dużo więcej, niż zakładano w całej Polsce. Piszę „do tej pory”, bo tak naprawdę nikt nie wie kiedy pracownicy GUS skończą nanosić poprawki na swoje obliczenia oraz w jakim stopniu poprawki te będą rzetelne.

Na kolejne poprawki może wpływać wiele czynników, przykładowo:

– Specyfika dużych górnośląskich miast, często posiadających na obrzeżach praktycznie wiejskie, ale gęsto zaludnione dzielnice, zamieszkane w większości przez Ślązaków. Badanie dużych miast zakładało rzadsze niż na wsi próbkowanie.

– Informacja z samospisu internetowego. Mieszkańcy małych miejscowości, gmin wiejskich, osoby starsze rzadziej korzystają z tego medium. Jednocześnie są to obszary, w których można sie spodziewać większego procentowego udziału Ślązaków, w tym osób używających języka śląskiego.

– Nie dokończenie (wg doniesień prasowych) zakładanych 20% badań reprezentacyjnych, wykonywanych przez rachmistrzów spisowych. Problemem nie jest brakujący ułamek, tylko to, jakich gmin czy dzielnic nie przebadano. Osobiście obstawiam dzielnice peryferyjne  dużych miast oraz odleglejsze wioski w gminach, a więc znowu te, które mogły wpłynąć na wzrost liczby Ślązaków.

Oprac.: Jan Lubos, SONŚ Rybnik